Moja recenzja ksiażki pt.Narzeczona Schulza

 Książka jest literacką opowieścią ostatniej i jedynej narzeczonej artysty- Józefy Szelińskiej.

Autorka, Agata Tuszyńska, starała się odtworzyć historię jej związku z Brunonem Schulzem, trwającym pięć długich, niespokojnych i burzliwych lat od 1933 do 1937 roku. Było w nim wszystko, wielka milość, podziw i zauroczenie, ale też zazdrość, upokorzenia, zdrady. Bruno Schulz widziany oczami zakochanej kobiety to nie tylko geniusz, artysta, mistrz ale i mężczyzna.                    Jakim był?

Zabiłem twojego Żyda- powiedział 19 listopada 1942 roku gestapowiec Karl Gunther do naczelnika gestapo w Drohobyczu Feliksa Ladau.

Co było przedtem?  Drohobycz, półtora miasta, pół polskie, pół żydowskie, pół ukraińskie. Miejsce, gdzie na nadrzecznych łąkach kwitły anemony, w dżungli łopianów spacerowały zmysłowe kobiety. Krzywe domki, zarośnięte chwastami podwórka i cuchnące naftą powietrze były dla Schulza ziemią obiecaną, Ameryką i Atlantydą. Nie dał się namówić na opuszczenie miasta. Nikomu i nigdy. Tam chciał umrzeć.                                                                                                                                          Postury gnoma, szary jak jego garnitury, Chodził zawsze blisko murów i ścian, jakby chciał się w nie wtopić. Kiedy Józefina go poznała ważył niewiele więcej niż 50 kg. Na swoich rysunkach skulony, z udręczoną twarzą, a nad nim ręce z biczami..

A narzeczona, Józefa Szelińska, drohobycka piękność, przystojna, zrównoważona, praktyczna, wykształcona. Spacerowali razem , rozmawiali, czytali poezje, tłumaczyli Rilkiego. Interesowała ich muzyka, malarstwo, literatura. Schulz był często gościem w jej domu i to jej zadedykował        Sklepy cynamonowe. Był odporny na wszystkie prośby opuszczenia Drohobycza na rzecz Lwowa czy Warszawy. Raz, namówiony na wyjazd do Paryża, wybrał się tam w najmniej do tego odpowiednim letnim miesiącu, kiedy cała bohema artystyczna wypoczywała na Lazurowym Wybrzeżu. Z Zakopanego wracali w różnych nastrojach, znajomosć z Witkacym była cenna, ale wycieczki w góry i całonocne biesiady już nie. Za to Juna była zachwycona.                                    Może wybaczyłaby mu zdradę, konkretną kobietę, ale inne upodobania, z trudem Próbowała zrozumieć, kochała go, udawała, że nie dostrzega. A może rysunki to tylko artystyczna wyobrażnia? Kiedy się przekonała, że nie, usiłowała popełnić samobójstwo. Odratowano ją, ale do Schulza nie chciała już wracać, a on jej zbyt gorliwie nie szukał, chociaż pracowała tak blisko Drohobycza - w Stryju.

Nic nie wiedziała o jego śmierci, ta porażająca wiadomość zastała ją w Gdańsku, gdzie zamieszkala po wojnie. Pochowany pod płotem, bezimienny.. I szalona myśl- pojechać do Drohobycza, odkopać, pochować godnie. Tylko, że tamtego Drohobycza już nie było...

Jej kolejne pięćdziesiąt lat życia to gromadzenie pamiątek po nim, obserwowanie pośmiertnej sławy, odtwarzanie w pamięci, wydarzeń, słów, gestów, tropienie w bibliotekach szczątków korespondencji- i pytanie jak refren- kochał ją czy nie? Składając w całość zachowane fragmenty korespondencji Schulza z Zofią Nałkowską, porównując daty i miejsca zrozumiała, co kiedyś mówił o jednej, dziwnej nocy. Kochał je obie?

Muza na emeryturze, stara narzeczona, pomarszczona, o lasce, w ortopedycznym bucie, samotnie spędzane dni.. 11 lipca 1991 roku połknęła garść tabletek nasennych, popiła szampanem. W dziewięćdziesiątą dziewiątą rocznicę urodzin Brunona Schulza.

Agata Tuszyńska nadała swojej książce podtytuł Apokryf. Jest więc różnorodna jak apokryf, czasami nieprawdziwa, ale czyta się ją z przyjemnością.

O freski, które w czasie okupacji malował Schulz na ścianach wilii Landau, sceny z bajek, dla jego corki , upomniała się po wojnie organizacja Yad Vashem      i zostały one wywiezione do Izraela, razem z tynkiem na którym były malowane. Grabież malowideł tłumaczono tym, że Schulz był Żydem i miał głęboką świadomość swojego żydostwa. Polecam film  Benjamina Geislera pt. Odnależć obrazy.